نحوه حمل صحیح خودروهای اتوماتیک (بدون آسیب به گیربکس)
سر تیتر مطالب
امنیتیترین و تنها روش استاندارد برای حمل صحیح خودروهای اتوماتیک (بدون آسیب به گیربکس)، استفاده از خودروبرهای کفیدار (Flatbed Tow Truck) است
در این روش، تمامی چهار چرخ خودرو روی کفی کامیون قرار میگیرد و هیچ حرکتی روی زمین ندارد.
در گیربکسهای اتوماتیک، پمپ روغن (اویل پمپ) نیازمند روشن بودن موتور است تا سیستم را روغنکاری کند؛ بنابراین، چرخیدن چرخها روی زمین هنگام خاموش بودن موتور، داغ شدن شدید و سوختن صفحات گیربکس را به همراه دارد.
علت فنی آسیب دیدن گیربکس اتوماتیک هنگام بکسل نادرست
در خودروهای دندهای (دستی)، قرار دادن دنده در حالت خلاص (Neutral) ارتباط گیربکس را به طور کامل با چرخها قطع میکند و چرخیدن چرخها خطر خاصی ایجاد نمیکند. اما ساختار گیربکس اتوماتیک متفاوت است.
پمپ هیدرولیک گیربکس اتوماتیک مستقیم به میللنگ موتور متصل است. زمانی که موتور خاموش باشد:
پمپ روغن کار نمیکند: هیچ فشاری برای جریان یافتن روغن گیربکس وجود ندارد.
اصطکاک شدید قطعات: در صورت بکسل روی زمین، قطعات چرخنده گیربکس (مانند مجموعههای خورشیدی و توربین) با سرعت بالا میچرخند اما روغنکاری نمیشوند.
حرارت بالا و سوختن کلاچها: عدم خنککاری سبب بالارفتن سریع دما، دفرمه شدن قطعات فلزی و سوختن فیبر صفحات کلاچ گیربکس میشود.
مقایسه روشهای مختلف حمل خودرو اتوماتیک
برای انتخاب مناسبترین روش حمل، ویژگیها و میزان ریسک هر روش در جدول زیر خلاصه شده است:
| روش حمل | میزان ایمنی برای گیربکس | توضیحات کاربردی |
| خودروبر کفی (Flatbed) | ۱۰۰٪ ایمن (پیشنهادی) | تمام چرخها روی کفی قرار میگیرند. صفر درصد فشار به گیربکس. |
| یدککش چرخگیر (Wheel-lift) | مشروط به نوع دیفرانسیل | چرخهای محرک باید از روی زمین بلند شوند یا روی چرخ کمکی (Dolly) قرار گیرند. |
| بکسل با سیم یا طناب روی ۴ چرخ | پرخطر (فقط شرایط اضطراری) | حداکثر برای مسافتهای بسیار کوتاه با سرعت پایین و دنده خلاص (N). |
تفاوت اصول حمل بر اساس نوع دیفرانسیل (FWD، RWD و AWD)
نوع سیستم انتقال قدرت خودرو نقش کلیدی در انتخاب روش بکسل دارد:
خودروهای دیفرانسیل جلو (FWD): اگر مجبور به استفاده از یدککش چرخگیر هستید، چرخهای جلو (چرخهای محرک) باید حتماً از زمین بلند شوند. چرخهای عقب روی زمین میچرخند و مشکلی برای گیربکس ایجاد نمیکنند.
خودروهای دیفرانسیل عقب (RWD): چرخهای عقب باید از روی زمین بلند شوند. در غیر این صورت، باید میلگاردان (Driveshaft) قبل از حرکت باز شود تا ارتباط چرخها با گیربکس قطع گردد.
خودروهای چهارچرخ متحرک (AWD / 4WD): حمل این خودروها با یدککشهای معمولی یا بلند کردن دو چرخ، آسیب جدی به سیستم انتقال قدرت (Transfer Case) و گیربکس وارد میکند. این خودروها فقط و فقط باید با خودروبر کفی یا استفاده از چرخ کمکی (Dolly) برای هر چهار چرخ حمل شوند.
دستورالعمل بکسل اضطراری خودرو اتوماتیک در شرایط خاص
اگر در موقعیتی قرار گرفتید که دسترسی به خودروبر کفی امکانپذیر نبود و مجبور به حرکت دادن خودرو شدید، اصول زیر را به صورت دقیق اجرا کنید:
نحوه تغییر وضعیت دنده در صورت روشن نشدن خودرو (Shift Lock)
هنگامی که برق خودرو قطع است یا موتور روشن نمیشود، اهرم دنده از حالت پارک (P) خارج نمیشود. برای انتقال آن به حالت خلاص (N):
دکمه Shift Lock Release را که معمولاً کنار دسته دنده یا زیر یک درپوش کوچک قرار دارد پیدا کنید.
سوئیچ را در حالت ACC قرار دهید.
دکمه Shift Lock را فشار داده و همزمان دسته دنده را به وضعیت N منتقل کنید.
قانون محدودیت سرعت و مسافت (قانون ۵۰/۵۰)
در صورت بکسل اضطراری روی چهار چرخ:
حداکثر مسافت مجاز: ۳۰ تا ۵۰ کیلومتر (با توجه به دفترچه راهنمای خودرو).
حداکثر سرعت مجاز: ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر بر ساعت.
حالت سوئیچ: سوئیچ باید روی حالت ON یا ACC باشد تا قفل فرمان فعال نشود و سیستم باز شدن کیسه هوا نیز در حالت آمادگی قرار گیرد.
چکلیست اقدامات قبل از قرار دادن خودرو روی خودروبر
[ ] اطمینان حاصل کنید که دسته دنده هنگام بستن قلاب و کشیدن روی کفی در حالت N قرار دارد.
[ ] پس از قرارگیری کامل خودرو روی کفی، دسته دنده را روی حالت P بگذارید و ترمز دستی را بکشید.
[ ] از راننده خودروبر بخواهید لاستیکهای خودرو را با تسمههای مخصوص مهار (Wheel Straps) به کف خودروبر محکم کند.
[ ] هرگز برای مهار خودرو روی خودروبر، قلاب را به قطعات جلوبندی یا اکسل متصل نکنید.
سوالات متداول درباره حمل خودروهای اتوماتیک
۱. آیا بکسل کردن ماشین اتوماتیک در حالت دنده N به گیربکس آسیب میزند؟
بله، در صورت طی مسافتهای طولانی یا سرعت بالا آسیب میزند. حالت N ارتباط مکانیکی دندهها را قطع میکند اما به دلیل روشن نبودن موتور، پمپ روغن کار نکرده و قطعات در اثر اصطکاک داغ میشوند.
۲. اگر ماشین اتومات روشن نشود، چگونه آن را خلاص کنیم؟
با استفاده از دکمه Shift Lock Release در کنار دسته دنده، میتوانید بدون نیاز به روشن کردن موتور، اهرم دنده را از P به N تغییر دهید.
۳. هزینه ناشی از آسیب بکسل نادرست به گیربکس چقدر است؟
بکسل غیراصولی منجر به سوختن صفحات کلاچ، آسیب به توربین و خرابی ساعتی گیربکس میشود که هزینهای بسیار سنگین و معادل تعمیر کامل گیربکس به همراه خواهد داشت.
۴. آیا حمل خودرو اتوماتیک دو دیفرانسیل (AWD) با یدککش چرخگیر ممکن است؟
خیر. حمل خودروهای AWD روی دو چرخ باعث تخریب دیفرانسیل مرکزی و گیربکس میشود. این خودروها باید روی کفی قرار گیرند یا زیر چرخهای روی زمین، چرخ کمکی (Dolly) نصب شود.
۵. آیا میتوان خودرو اتوماتیک را با طناب تا نزدیکترین تعمیرگاه بکسل کرد؟
این کار توصیه نمیشود و فقط برای مسافتهای زیر ۵ کیلومتر با سرعت بسیار پایین (زیر ۳۰ کیلومتر بر ساعت) و در وضعیت دنده N مجاز است.
حمل ناایمن خودروهای اتوماتیک یکی از دلایل اصلی خرابیهای پرهزینه گیربکس است. انتخاب خودروبر کفیدار همیشه کمهزینهترین و امنترین راهکار برای جابهجایی این نوع خودروها محسوب میشود. رعایت محدودیتهای مسافت و سرعت و آگاهی از نوع دیفرانسیل خودرو، سلامت فنی سیستم انتقال قدرت را در شرایط اضطراری تضمین میکند.