راهنمای حمل خودروهای شاسیبلند و دو دیفرانسیل (4WD/AWD)
سر تیتر مطالب
ایمنترین و تنها روش استاندارد برای جابهجایی خودروهای شاسیبلند و دو دیفرانسیل (4WD/AWD)، استفاده از خودروبر کفی (Flatbed) است.
در این روش، هر چهار چرخ خودرو کاملاً روی کفی کامیون قرار میگیرند و هیچ تماسی با آسفالت ندارند.
بکسل کردن این خودروها روی دو چرخ با یدککشهای معمولی، باعث چرخش دیفرانسیل، داغ شدن بیش از حد ترانسفرکیس و در نهایت صدمات چند صد میلیونی به گیربکس اتوماتیک و سیستم انتقال قدرت میشود.
چرا جابهجایی غیراصولی به سیستم انتقال قدرت آسیب میزند؟
در خودروهای تکدیفرانسیل (دیفرانسیل جلو یا عقب)، با خلاص کردن دنده و بالا بردن محور محرک، چرخهای دیگر آزادانه روی زمین میچرخند و مشکلی برای فنی خودرو پیش نمیآید. اما در سیستمهای چهارچرخ محرک، محورهای جلو و عقب از طریق دیفرانسیل مرکزی یا ترانسفرکیس (Case Transfer) به یکدیگر متصل هستند.
وقتی دو چرخ خودروی AWD یا 4WD روی زمین حرکت میکند و دو چرخ دیگر ساکن است، تفاوت سرعت چرخشی شدید میان محورها ایجاد میشود. این تفاوت سرعت باعث کارکرد مداوم کلاچهای چندصفحهای یا ویسکوز در دیفرانسیل مرکزی شده، سیال هیدرولیک را داغ میکند و در کمتر از چند کیلومتر، کلاچها یا گیربکس را به طور کامل از بین میبرد.
تفاوت مکانیزم ۴WD و AWD در هنگام بکسل شدن
سیستمهای AWD (All-Wheel Drive): سیستم همیشه فعال است و توزیع گشتاور به صورت هوشمند و مداوم بین چهار چرخ انجام میشود. قطعی دستی در این سیستم وجود ندارد؛ بنابراین حرکت دادن حتی دو چرخ روی زمین، مستقیماً به گیربکس فشار میآورد.
سیستمهای 4WD (Four-Wheel Drive): معمولاً امکان انتخاب حالت ۲H (تکدیفرانسیل)، ۴H و ۴L را دارند. اگر این سیستمها روی حالت ۲H باشند، جابهجایی با رعایت شیوههای خاص ممکن است، اما در صورت فعال بودن حالت ۴WD یا نبود حالت خلاص (Neutral) در ترانسفرکیس، بکسل خطرساز خواهد بود.
بهترین روشهای حمل خودروهای شاسیبلند و دو دیفرانسیل
برای جابهجایی بدون ریسک، متناسب با تجهیزات موجود باید از روشهای زیر استفاده کرد:
۱. خودروبر کفی (Flatbed)؛ ایمنترین راهکار
کفیساز یا کامیون خودروبر، خودرو را به طور کامل توسط وینچ روی سطح صاف خود میکشد. در این حالت:
هیچ چرخشی در محورها ایجاد نمیشود.
گیربکس و ترانسفرکیس کاملاً در حالت سکون باقی میمانند.
سیستم تعلیق و جلوبندی دچار فشار ناشی از نوسانات جاده نمیشود.
۲. استفاده از دالی یا چرخگیر کمکی (Tow Dolly)
اگر خودروبر کفی در دسترس نباشد و مجبور به استفاده از یدککش چرخگیر باشید، باید از دالی (Dolly) زیر چرخهای روی زمین استفاده شود. دالی یک چرخدستی دوچرخه متحرک است که زیر چرخهای عقب (یا جلو) قرار میگیرد تا مانع تماس آنها با سطح جاده شود.
نکته فنی: بکسل کردن خودروهای AWD بدون استفاده از دالی زیر محور دوم، تحت هیچ شرایطی توسط سازندگان خودرو توصیه نمیشود.
جدول مقایسه روشهای مختلف حمل خودروهای چهارچرخ محرک
| روش حمل | وضعیت چرخها روی زمین | سطح ایمنی برای 4WD/AWD | ریسک آسیب به گیربکس |
| خودروبر کفی (Flatbed) | هیچکدام (صفر چرخ) | ٪۱۰۰ (کاملاً ایمن) | صفر |
| یدککش چرخگیر + دالی | هیچکدام (چرخها روی دالی هستند) | بالا (در صورت نصب صحیح) | بسیار کم |
| یدککش چرخگیر ساده | دو چرخ روی زمین | غیرمجاز و خطرناک | بسیار بالا |
| بکسل با طناب یا بکسلبند | هر چهار چرخ روی زمین | فقط در مسافت بسیار کوتاه و سرعت زیر ۲۰km/h | بالا (در صورت عدم تنظیم ترانسفرکیس) |
اقدامات ضروری قبل از بکسل کردن شاسیبلند (چکلیست ایمنی)
پیش از روشن کردن وینچ و بالا کشیدن خودرو روی کفی یا بکسل اضطراری، مراحل زیر را طی کنید:
دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید: بخش “Towing” یا “In Case of Emergency” نحوه دقیق خلاص کردن گیربکس و ترانسفرکیس را مشخص کرده است.
وضعیت دنده را تنظیم کنید: گیربکسهای اتوماتیک را در حالت N (Neutral) قرار دهید.
تنظیم ترانسفرکیس (در صورت وجود): در شاسیبلندهای سرسخت (مانند تویوتا لندکروز یا جپ)، اهرم یا کلید ترانسفرکیس را روی حالت N قرار دهید تا ارتباط گیربکس با دیفرانسیلها قطع شود.
تاسیسات فرمان و ترمز: در صورت بکسل با چهار چرخ (مسافت کوتاه)، سوئیچ را در حالت On بگذارید تا قفل فرمان فعال نشود و سیستم ترمز بوستر داشته باشد.
آزاد کردن ترمز دستی برقی (EPB): مطمئن شوید ترمز پارک کاملاً آزاد است. در صورت خوابیدن باتری، از روش آزادسازی دستی ترمز پارک برقی استفاده کنید.
نحوه تنظیم گیربکس و ترانسفرکیس در جابهجایی اضطراری
اگر خودرو در شرایط سخت جادهای دچار نقص فنی شده و چارهای جز کشیدن آن برای مسافتی کوتاه (کمتر از ۵ کیلومتر) وجود ندارد، قوانین زیر را اجرا کنید:
در خودروهای AWD: سرعت بکسل نباید از ۱۵ تا ۲۰ کیلومتر بر ساعت تجاوز کند. مسافت نیز باید در حداقل ممکن باشد تا پمپ روغن گیربکس که با خاموش بودن موتور از کار افتاده، باعث سوختن صفحات کلاچ نشود.
در خودروهای 4WD: سیستم را حتماً از حالت ۴WD خارج کرده و روی حالت ۲WD قرار دهید. اگر اهرم جداگانه Neutral برای ترانسفرکیس وجود دارد، آن را در حالت N بگذارید. در این وضعیت، حتی با چرخش چرخها، هیچ نیرویی به داخل گیربکس منتقل نمیشود.
جمعبندی
جابهجایی شاسیبلندها و کراساوورهای دو دیفرانسیل نیازمند رعایت دقیق الزامات فنی است. با توجه به پیچیدگی و قیمت بالای قطعات سیستمهای AWD و 4WD، منطقیترین و مطمئنترین انتخاب، درخواست خودروبر کفی است. در مواقع اضطراری نیز استفاده از دالی زیر چرخهای آزاد یا خلاص کردن کامل ترانسفرکیس، از بروز خسارتهای سنگین مالی جلوگیری میکند.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان خودروی AWD را با یدککش معمولی (چرخگیر) حمل کرد؟
خیر. حمل خودروی AWD با یدککش معمولی که دو چرخ آن روی زمین میکشد، صدمات شدیدی به دیفرانسیل مرکزی و گیربکس وارد میکند. مگر اینکه زیر چرخهای روی زمین از «دالی» استفاده شود.
۲. اگر خودروی شاسیبلند خاموش باشد و باتری خالی کند، چطور دنده را خلاص کنیم؟
بسیاری از خودروهای اتوماتیک دارای یک شاسی یا درپوش کوچک به نام Shift Lock Release در کنار شیفتر دنده هستند. با فشردن این دکمه یا وارد کردن کلید خودرو در آن، میتوانید دنده را بدون نیاز به روشن شدن موتور روی حالت N قرار دهید.
۳. تفاوت حمل خودروی ۴WD با AWD در چیست؟
در خودروهای ۴WD اگر سیستم روی حالت دو چرخ محرک (۲WD) قرار گیرد یا ترانسفرکیس حالت خلاص (N) داشته باشد، ریسک حمل کمتر است. اما در AWD سیستم همواره درگیر بوده و تحت هیچ شرایطی نباید دو چرخ آن روی زمین بچرخد.
۴. در صورت بکسل اضطراری با طناب، حداکثر سرعت و مسافت مجاز چقدر است؟
حداکثر سرعت مجاز ۲۰ کیلومتر بر ساعت و حداکثر مسافت مجاز ۵ تا ۱۰ کیلومتر است. در مسافتهای طولانیتر به دلیل عدم گردش روغن در گیربکس خاموش، قطعات دچار ساییدگی شدید میشوند.
۵. آیا قرار دادن گیربکس اتوماتیک در حالت N برای بکسل کردن روی دو چرخ کافی است؟
خیر. حالت N فقط دندههای اصلی گیربکس را آزاد میکند، اما پمپ روغن گیربکس اتوماتیک با روشن بودن موتور کار میکند. وقتی موتور خاموش است و چرخها میچرخند، محور خروجی گیربکس بدون روغنکاری میچرخد و داغ میکند.